T.C.
YÜKSEK SEÇİM KURULU
Karar No : 390

135 SAYILI GENELGE
SANDIK KURULLARININ OLUŞUMU İLE GÖREV VE YETKİLERİ

  1. Kapsam
  2. Sandık kurullarının oluşumu
  3. Sandık Kurulu Başkanının belirlenmesi
  4. Sandık kurulu üyelikleri
  5. Sandık kurullarında görev alamayacaklar
  6. Sandık kurullarının teşekkülüne karşı şikâyet ve itiraz
  7. Sandık kurullarının görev ve yetkileri
  8. Sandık kurulu başkanının öncelikle yapacağı işler
  9. Bina sorumlularının görevleri
  10. Bina sorumlusu yardımcısının görevleri
  11. Sandık kurulunun and içmesi
  12. Başkan veya üyelerden bir kısmının göreve gelmemesi (Çoğunluğun sağlanması)
  13. Sandığın konulacağı yerin belirlenmesi
  14. Kapalı oy verme yeri
  15. Kapalı oy verme yerine asılacak levha
  16. Sandık seçmen listesinin sandık çevresine asılması
  17. Sandık yerinin duyurulması
  18. Sandık çevresi
  19. Sandık çevresinde düzenin sağlanması ve yasaklar
  20. Sandık çevresi dışındaki inzibat tedbirleri
  21. Oy verme gününde sandık kurulunun toplanma zamanı ve hemen yapacağı işler
  22. Kurulca yapılacak işlemler, alınacak tedbirler
  23. Oy verme yetkisi
  24. Oy verme düzeni
  25. Oy verme süresi
  26. Sandık kurulu önüne alınmada sıra
  27. Seçmenin kimliğinin tespiti
  28. Oy verme
  29. Kapalı oy verme yerinde seçmenin uyması gereken kurallar
  30. Engellilerin oy kullanması
  31. Okuma – yazma bilmeyen seçmenlerin oy kullanmaları
  32. Oy kullanmada öncelik
  33. Kapalı oy verme yerine girme yasağı
  34. Sandık seçmen listesine kayıtlı olmayan seçmenlerin oy kullanması
  35. Sayım ve döküm başlamadan önce yapılacak işler
  36. Seyyar sandık kurulu ile ilişkilendirilen sandıklarda sayım ve döküm başlamadan önce yapılacak işler
  37. Sayım ve dökümün açık olması ve sayım düzeni
  38. Masa üzerindeki eşyaların kaldırılması, oy verenler sayısının denetlenmesi ve tutanağa geçirilerek ilânı
  39. Kullanılmayan birleşik oy pusulaları ve zarflar
  40. Sandığın açılması, zarfların sayılması, geçerli ve geçersiz oy zarflarının ayrılması
  41. Zarfların açılması, oyların sayım ve dökümü
  42. Geçerli olmayan oy pusulaları
  43. Hesaba katılan ve katılmayan oy pusulaları
  44. Sandık sonuç tutanağının düzenlenmesi ve ilânı
  45. Sayıma ilişkin kâğıt ve belgelerin paketlenerek torbaya konulması
  46. Sayıma ilişkin torbanın (kâğıt ve belgelerin) ilçe seçim kurulu başkanına veya görevli geçici ilçe seçim kurulu başkanına teslimi
  47. Sandık kurullarınca kullanılacak ve düzenlenecek basılı kâğıtlar
  48. Şikâyet ve itiraz
  49. Şikâyete yetkili kimseler
  50. Şikâyetin şekli
  51. Şikâyet üzerine yapılacak inceleme
  52. Şikâyetin karara bağlanması
  53. Şikâyetin süresi ve süresinden sonra yapılacak şikâyetin reddi
  54. Sandık kurullarının kararlarına itiraz
  55. İtiraz üzerine verilecek karara sandık kurulunun uyma zorunluluğu
  56. Şikâyetin veya itirazın sandık işlerini durdurmayacağı
  57. Kararların bildirilmesi ve tebliği
  58. Dayanak

MADDE 1– Bu Genelge; sandık kurullarının oluşumu ile görev ve yetkilerini,
yapacakları iş ve işlemleri, oy verme şeklini, şikâyet ve itirazlar ile ilgili esas ve usulleri
kapsar.

MADDE 2– Sandık kurulu ve seyyar sandık kurulu, bir başkan, altı asıl ve altı yedek
üyeden oluşur ve asıl üyeleri ile toplanır (298/14-17, 21).

MADDE 3– İlçede görev yapan tüm kamu görevlilerinin (298 sayılı Kanunun 26.
maddesinde sayılanlar hariç) listesi, mülki idare amiri tarafından yerleşim yeri adresleri esas
alınmak suretiyle ilgili ilçe seçim kurulu başkanlıklarına gönderilir. İlçe seçim kurulu başkanı,
bu kamu görevlileri arasından ihtiyaç duyulan sandık kurulu başkanı sayısının iki katı kamu
görevlisini ad çekme suretiyle tespit eder ve bu kişiler arasından mani hali bulunmayanları
sandık kurulu başkanı olarak belirler.
Sandık kurulu başkanının göreve gelmemesi halinde, kamu görevlileri arasından
belirlenen üye, bu üyenin de bulunmaması durumunda en yaşlı üye kurula başkanlık eder.
(298/22).

MADDE 4
İlçe seçim kurulu başkanı, seçime katılma yeterliliğine sahip ve o ilçede teşkilatı
bulunan siyasi partilerden, son milletvekili genel seçiminde o ilçede en çok oy almış olan beş
siyasi parti tarafından, seçim takvimi dikkate alınarak kendilerine tanınan beş günlük süre
içinde bildirilen birer asıl ve birer yedek üye isimleri arasından sandık kurulu üyelerini
tamamlar.
Bu yöntemle tespit edilen sandık kurulu üye sayısı beşten az olduğu takdirde, eksik
kalan üyelikler, aynı şartları taşıyan diğer siyasi partilerden, aldıkları oyların büyüklük
sırasına göre aynı usulle tamamlanır.
Oylarda eşitlik halinde ad çekilir.
Buna rağmen beş asıl ve beş yedek üyenin tümü belirlenemediği takdirde, seçime
katılma yeterliliğine sahip ve o ilçede teşkilatı bulunan diğer siyasi partiler arasından ad
çekilir. Ad çekmedeki sıraya göre, eksik üyelik sayısı kadar adı çıkan siyasi partinin, aynı
usulle bildireceği kimselerle sandık kurulu üyelikleri tamamlanır.
İlçe seçim kurulu başkanı, sandık kurulunun kalan bir asıl ve bir yedek üyesini
belirlemek için önce, 22 nci maddenin birinci fıkrası uyarınca bildirilen listeden sandık kurulu
başkanı olarak belirlenmeyenler arasından, ihtiyaç duyulan sandık kurulu üye sayısının iki
katı kamu görevlisini ad çekme suretiyle tespit eder ve bu kişilerden mani hali
bulunmayanları sandık kurulu asıl ve yedek üyesi olarak belirler.
Üyeliklerin bu şekilde doldurulması mümkün olmazsa, eksiklikler, ilçe seçim kurulu
başkanı tarafından, o çevrede bulunan ve sandık kurulunda görev verilmesinde sakınca
olmayan kimseler arasından tamamlanır (298/23).

MADDE 5– İdare amirleri, zabıta amir ve memurları, Askeri Ceza Kanunu’nun 3.
maddesinde yazılı (sivil memurlar dâhil) askeri şahıslar, Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri
ve adaylar sandık kurullarına seçilemezler (298/26).

MADDE 6– Sandık kurullarının teşkiline dair şikâyet, ilçe seçim kurulu veya
başkanı tarafından yapılan işlemlerin düzeltilmesi için bu işlemlerin neticesinden itibaren bu
kurullara veya başkanlarına sözlü olarak veya dilekçeyle iki gün içinde (4-5 Haziran 2018
tarihleri arasında) 298 sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında
Kanun’un 110. maddesinde gösterilenler tarafından yapılır.
Şikâyetin reddine dair kararlara karşı, 7 Haziran 2018 Perşembe günü il seçim
kuruluna itiraz olunur. İl seçim kurulu 8 Haziran 2018 Cuma günü kararını kesin olarak verir.
Bu şikâyetin yapılmamış olması sandık kurulunun teşekkülüne karşı itiraza engel
olmamakla birlikte, itirazın sandık kurulunun teşekkülünden itibaren yukarıda belirtilen
sürede yapılması şarttır (298/119).

MADDE 7– Sandık kurullarının başlıca görev ve yetkileri şunlardır:
a) Sandık çevresinde düzenin sağlanması, [Sandık çevresinde düzenin sağlanması
sandık kurulu başkanına, sandığın konulduğu bina, yapı ve bunların müştemilatında (binanın
bahçesi müştemilata dahildir.) ise bina sorumlusuna aittir. Bina sorumlusunun bulunmadığı
yerlerde ise bu yetki, en küçük numaralı sandık kurulu başkanı tarafından görevlendirilen üye
tarafından kullanılır (298/71-1, 82/1)].
b) İlçe seçim kurulunca belirlenen bina, yapı ve benzeri yerlerde, sandığın
konulacağı yeri tayin etmek ve sokak başlarına bu yeri göze çarpacak surette gösterir işaretleri
koymak veya alışılmış araçlar ile duyurmak(298/71-2),
c) Ceza infaz kurumlarında cezaevi idaresinin de görüşü alınarak ilçe seçim kurulu
başkanının gözetiminde sandığın konulacağı yeri belirlemek (298/85-A),
d) Görev yaptığı sandığın seçmen listesinde kayıtlı olmayıp da, başka bir sandık
seçmen listesinde kayıtlı olan sandık kurulu başkan ve üyelerine, bina sorumlularına, görevli
olan kolluk güçlerine ve ilçe seçim kurulu tarafından sandık kurulu üyelerini görev yerlerine
ulaştırmak için görevlendirilen kişilere ilçe seçim kurulundan aldıkları belgelere istinaden oy
kullandırmak, oy kullandıkları seçmen listesinin sonuna yazmak, imzalarını almak ve
belgeleri ilçe seçim kuruluna teslim etmek,
e) Sandıktan çıkan zarfları, oy pusulalarını saymak, dökümlerini ve sonuçlarını
tutanağa geçirmek,
f) Hesaba katılan ve geçerli sayılan oy pusulaları, sandık kurulunca düzenlenen
tutanaklar, sayım ve dökümde kullanılıp alt tarafı kurulca imza edilen sayım cetvelleri, hesaba
katılmayan, geçerli sayılmayan veya itiraza uğrayan oy pusulaları ve hesaba katılmayan
zarflar, tutanak defteri, kurulca mühürlü ve imzalı ayrı ayrı paketler halinde kurulun mührü ile
mühürlendikten sonra, başkan ve üyeler tarafından imzalanıp bir torbaya konularak, kurulun
bağlı olduğu ilçe seçim kuruluna, sandık kurulu başkanı ve siyasi partili üyeler arasından ad
çekme ile seçilecek en az iki üye tarafından götürülüp teslimini sağlamak (Kurulun diğer
üyeleri ile müşahitler de isterlerse ve taşıtta yer varsa veya taşıt kendileri tarafından
sağlanmak suretiyle katılabilirler.) (298/107-1-2),
g) Oy verme işleri hakkında ileri sürülecek şikâyet ve itirazları incelemek ve karara
bağlamak, kararları tutanak defterine geçirerek altını imzalamak (298/71-3-4),
h) Sandık kurulu tutanak defteri ile gerekli diğer tutanakları düzenlemek ve altını
imzalamak,
i) Oyların sayım ve dökümü ile tutanakların düzenlenmesine ilişkin iş ve işlemler ve
sandıkla ilgili kararları vermek,
j) Sandık kurullarının kararları, oyların sayımı ve dökümü ile tutanakların
düzenlenmesine ilişkin iş ve işlemleri aleyhine yapılan itirazları ilçe seçim kuruluna
göndermek (298/128-3),
k) Kanunlarla ve Yüksek Seçim Kurulu genelge ve kararları ile verilen diğer
görevleri yapmak (298/71-6).

MADDE 8– Sandık kurulu başkanı; il ve ilçe merkezi dışında kalan köy, mahalle ve
beldelerde oy verme gününden önceki Cuma günü ilçe seçim kurulu başkanından, il ve ilçe
merkezlerinde ise, oy verme günü saat 05.00’te bina sorumlusu veya bina sorumlusu
bulunmayan yerlerde ilçe seçim kurulu başkanından veya görevli geçici ilçe seçim kurulu
başkanından aşağıda yazılı oy verme araçlarını kontrol ederek tutanakla teslim almak ve
zamanında sandık yerinde bulundurmak zorundadır (298/68).
Sandık kurulu başkanınca;
a) Görevli olduğu sandık için ağzı mühürlü kese içine konulmuş numaralı sandık
kurulu mührü ve iki adet “TERCİH” veya “EVET” yazılı mührü,
b) Kapalı oy verme yerine asılacak Örnek: 19 sayılı “Açıklama Levhası“nı,
c) Kapalı oy verme yerine asılacak Örnek: 20 sayılı “Uyarı Levhası“nı,
d) Filigranlı kağıttan üretilmiş ve Yüksek Seçim Kurulu tarafından üstü numaralanıp
mühürlenen birleşik oy pusulası paketini,
e) Filigranlı kağıttan üretilmiş ve ön yüzünün sol üst köşesinde Türkiye Cumhuriyeti
Yüksek Seçim Kurulu amblemi bulunan ve ilçe seçim kurulu başkanlığı mührünü taşıyan
(SARI) renkli oy zarflarına ait paketi (298/78),
f) Oy sandıklarının önüne yapıştırılacak sandık numarasını gösterir etiket,
g) Istampa, ıstampa mürekkebi, mühür mumu ve sicim ile sayfaları ilçe seçim kurulu
başkanlığınca mühürlenmiş tutanak defteri, sayım cetvelleri ve tutanak kâğıtları, tükenmez
kalem,
h) Her sayfası ilçe seçim kurulu başkanı tarafından mühürlü ve sonu onaylı olan iki
nüsha sandık seçmen listesi ve ceza infaz kurumlarında kurulan sandıklar için ise ilçe seçim
kurulu başkanınca her sayfası mühürlü ve sonu onaylı tutuklular ile taksirli suçlardan
hükümlü seçmenlere ilişkin liste,
i) Sahiplerine verilememiş olan seçmen bilgi kâğıtları,
j) Sandık Kurullarının Görev ve Yetkilerini Gösterir 135 sayılı Genelge,
k) Sandık kurulu başkan ve üyeleri ile bina sorumlularının, seçimin güvenliğini
sağlamakla görevli kolluk güçlerinin ve ilçe seçim kurulu tarafından sandık kurulu başkan ve
üyelerini görev yerine ulaştırmak için görevlendirilmiş kişilerin oy kullanma haklarının
bulunduğuna dair belgeler (Örnek: 142) ve diğer gerekli araçlar (298/94),
l) Oy verme kabini ve oy sandığı,
m) İmza cetveli
ilçe seçim kurulundan, bina sorumlusundan veya muhafaza edildiği yerden temin
edilir.
Yukarıda sayılan araç ve gereçleri teslim alan sandık kurulu başkanı, ilçe seçim kurulu
başkanı tarafından daha önce kendisine adı bildirilen bina sorumlusu ile haberleşerek sandığın
götürüleceği gün ve oy verme günü binada hazır bulunmasını ister (298/74).

MADDE 9
a) İlçe seçim kurulunca belirlenen binaya getirilen oy sandıkları ile oy verme
kabinlerini imza karşılığı teslim almak ve bunların yerlerine yerleştirilmesinde sandık
kuruluna yardım etmek,
b) Seçimde kullanılacak masa, sıra, sandalye gibi araç ve gereçleri temin etmek,
c) Oy verme günü oy vermenin başlama saatinde görev yerine gelmeyen sandık kurulu
başkanını ilgili ilçe seçim kuruluna bildirmek,
d) Oy verme süresince binadan ayrılmamak ve oy vermenin düzen içinde geçmesi için
sandık kurulu başkanının isteklerini yerine getirmek,
e) Sandık kurullarının görevlerini tamamlayıp binayı terk ettikten sonra sandık
çevresini kontrol etmek, varsa unutulan oy zarfı, oy pusulası gibi seçim kâğıtlarını paketleyip
ilgili ilçe seçim kuruluna teslim etmek,
f) Oy verme günü binanın ısınma, su, elektrik, iletişim gibi hizmetlerinin işler
durumda bulundurulması için gerekli önlemleri almak,
g) Sandık sonuç tutanağının onaylı bir suretinin bir hafta süre ile ilân yerinde asılı
kalmasını sağlamak,
h) Sayım ve döküm işlemlerini izleyerek biter bitmez ulaşım için ilçe seçim kuruluna
haber vermek,
ı) Sandık çevresi dışında ancak binada, 298 sayılı Kanun’da gösterilen yasaklara
uyulmaması veya suç işlenmesi halinde kolluk güçlerini çağırmak (298/82).

MADDE 10– İlçe seçim kurulu başkanlıklarınca oy verme günü saat 05.00’te teslim
edilen malzeme torbalarının ilçe seçim kurulu başkanlıklarınca temin edilen araçlarla sandık
alanlarına getirerek, görev yerlerindeki sandık kurulu başkanlarına tutanak karşılığı teslim
etmek ve bina sorumlusunun verdiği diğer görevleri yapmak.

MADDE 11– Sandık kurulu başkan ve üyeleri, oy verme günü, göreve başlamadan
önce, ilk iş olarak, sandık başında bulunanlar önünde birer birer aşağıdaki şekilde and içer.

“Hiçbir tesir altında kalmaksızın, hiç kimseden korkmadan, seçim sonuçlarının tam ve
doğru olarak belirmesi için, görevimi kanuna göre, dosdoğru yapacağıma, namusum,
vicdanım ve bütün mukaddesatım üzerine and içerim.” (298/70).

MADDE 12– Sandık başında, oy verme başlamadan önce veya oy verme sırasında,
sandık kurulu üyelerinden biri veya birkaçı görevini yapmazsa, ceza hükümleri saklı kalmak
üzere, yerine yedek üyelerden biri getirilir. Şayet, bu dahi mümkün olmaz ve kurul üyeleri
sayısı (başkan hariç) üçten aşağı düşerse bu konu tutanağa geçirilir ve eksiklikler, o seçim
bölgesinde seçme yeterliliğine sahip, okur-yazar olanlar arasından başkanın seçeceği
kimselerle tamamlanır (298/73).
Sandık kurulu başkanının görevi başına gelmemesi veya bırakıp gitmesi halinde,
yerine kamu görevlileri arasından belirlenen üye, bu üyenin de bulunmaması durumunda en
yaşlı üye kurula başkanlık eder. Yaş konusunda uyuşmazlık çıkarsa resmi kimlik belgesindeki
bilgi esas alınır. Doğum tarihlerinin de aynı olması durumunda ad çekilir.
Göreve gelmeyen veya bırakıp giden başkan yahut üyenin yerine görevlendirilen kişi,
önceki başkan veya üye daha sonra gelse dahi görevini sürdürür.
Sandık kurulu başkanı ve üç üyenin hazır bulunması halinde eksik üyeliklerin
tamamlanması yoluna gidilmez.

MADDE 13– Sandığın konulacağı yer ilçe seçim kurulunun denetiminde sandık
kurulunca kararlaştırılır. Sandığın konulacağı yerlerin belirlenmesinde, seçmenin oyunu
kolaylıkla, serbestçe ve gizli şekilde verebilmesi göz önünde bulundurulur.
Engelli seçmenlerin kayıtlı olduğu sandık seçmen listelerine ait sandıklar, bunların
rahatlıkla ve kolaylıkla oy kullanmalarını sağlamak amacıyla İlçe seçim kurulunca
belirlenen binaların uygun yerlerine konulur (298/36-7, 74).
Sandıklar; okul (özel okullar ve özel dershaneler dâhil) avlusu veya salonların elverişli
kısımları gibi geniş ve umumi yerlere konulur. Açık yerlerde, saçağı, sahanlığı, sundurması
bulunan yerler üstün tutulur.
Ceza infaz kurumlarında ilçe seçim kurulu başkanı ile birlikte sandığın konulacağı yeri
sandık kurulu başkanı tespit eder, bu tespitte cezaevi yönetiminin görüşü alınır.
Kışla, karargâh, ordugâh gibi askeri bina ve tesislerle, karakollara ve parti binalarına,
muhtarlık odalarına ve mabetlere sandık konulamaz (298/74).
Ayrıca cep telefonu, fotoğraf veya film makinesi gibi görüntü kaydedici veya
haberleşme sağlayıcı cihazlarla oy verme yerine girilmesinin yasak olduğunu ve
cezasının bulunduğunu, bu tür cihazların oy verme işlemi bittikten sonra iade edilmek üzere
sandık kuruluna bırakılması gerektiğini belirten levhalar (Örnek: 20) sandık çevresinde
herkesin görebileceği yerlere asılır (298/92).

MADDE 14– Kapalı oy verme yerleri; yeterli aydınlatması ve masası olan, oy
serbestliğini ve gizliliğini sağlayacak nitelikte olacaktır. Kapalı oy verme yerleri; içerisi
dışarıdan görülemeyecek ve oy veren kişinin birleşik oy pusulasını inceleyip tercihini
kullandıktan sonra zarfın içine koyabileceği şekil ve nitelikte olmalıdır. (298/75, 76).

MADDE 15– Sandık kurulu, sandıkların konulacağı yeri ve kapalı oy verme yerlerini
belirledikten sonra buralara 298 sayılı Kanun’un oy verme serbestliğine ve gizliliğine ilişkin
hükümlerini içeren levhayı (Örnek: 19) ve seçim çevresinin aday listesini (Örnek: 402-
Cumhurbaşkanı / Örnek:44-Milletvekili) asar (298/76).

MADDE 16– Her yaprağı ilçe seçim kurulu başkanı tarafından mühürlü ve sonu
onaylı sandık seçmen listesi, sandık çevresinde, seçmenlerin kolayca görüp
inceleyebilecekleri uygun bir yere asılır. (Örnek 2-C)
Ceza infaz kurumlarında bu listeler cezaevi idaresinin görüşü alınmak suretiyle
elverişli alana asılır.

MADDE 17
Sandık kurulu, sandığın konulacağı yeri göze çarpacak surette gösterir işaretleri koyar
veya alışılmış araçlar ile duyurur.
Sandıkların bulunduğu yere giden sokakların başına, o yeri gösteren yazılar ve
işaretler (Örneğin; “1010 No.lu sandığa gider” yazısı ve ok işareti) konulur.
İlçe seçim kurulu başkanı; gerek gördüğünde, seçmenlerin sandık yerlerini kolayca
bulabilmeleri için ve sorulduğunda gerekli bilgiler verilmek üzere, her bir sandığa komşu ve
numaraca yakın olan sandıkların bulundukları yerleri gösteren birer yazıyı, sandık kurulu
başkanlarına verir. Gerektiğinde, sandık kurulu başkanlarından bazılarını, belli bir mahalle
veya birkaç mahallede oturanların oy verecekleri sandıkların yerlerini gösteren çizelgeleri
herkesin görebileceği yerlere asmakla da görevlendirebilir.

MADDE 18
Sandık çevresi, oy sandığının konulduğu ve sandık kurulunun görev yaptığı oda,
bölüm veya bu amaçla oluşturulan yerdir. (298/81).

MADDE 19
Sandık çevresinde, sandık kurulu başkan ve üyeleri, adaylar, milletvekilleri, o sandık
bölgesinde kayıtlı seçmenler ve o sandıkta görevli müşahitler ile bina sorumluları ve çağrı
veya ihbar üzerine gelen görevli kolluk güçlerinden başka kimse bulunamaz. Şu kadar ki,
siyasi partilerin seçim kurullarına bildirdikleri itiraza yetkili kişiler ile temsilciler, seçim
kurullarınca önceden kendilerine verilen belge ile sandık çevresinde bulunabilirler. Medya
mensuplarının sandık çevresinde, sandık başı işlemlerine engel olmamak şartıyla, haber
amacıyla görüntü ve bilgi elde etmeleri serbesttir (298/82-2).
Sandık çevresinde seçmenin oyunu tam bir serbestlikle ve gizli şekilde kullanmasına
veya sandık kurulunun görevini yapmasına engel olmaya kalkışanlar ile oy verme, oyların
sayım ve dökümü veya tutanaklara geçirilmesi gibi tüm sandık başı iş ve işlemlerinin
düzenini bozmaya kalkışanları, başkan uyarır. Bu uyarının gereğini yerine getirmeyen kimse,
kolluk gücü çağrılarak sandık çevresinden uzaklaştırılır (298/82-3).
Sandık kurulu başkanının bu maddede belirtilen görevini yapmaması halinde, sandık
kurulu karar alarak ilgili hakkında yukarıda belirtilen yetkiyi kullanır ve durumu derhal ilçe
seçim kurulu başkanına bildirir (298/82-4).
Sandık çevresinde cebir, şiddet veya tehdit kullanarak sandık başı düzenini bozmaya
kalkışanlar, sandık kurulu başkanı veya üyelerinden biri tarafından yapılan çağrı ya da
seçmenlerin ihbarı üzerine gelen kolluk güçlerince derhal sandık çevresinden uzaklaştırılır ve
gerekli yasal işlem yapılır. Seçmenlerce ihbar, o yer kolluk güçlerine şahsen yapılır (298/82-
5).
Ceza infaz kurumları ve tutukevlerinde, yukarıda sayılan tedbirlere uymayanlar,
cezaevi idaresinin görüşü alındıktan sonra, güvenliği zayıflatmayacak şekilde uygulama
yapılarak, sandık çevresinden dışarı çıkarılır (298/82-6).
Bu madde uyarınca çağrılacak kolluk güçleri, başkanın talebine veya kurulun kararına
uymak zorundadır. Bu madde uyarınca sandık çevresine gelen kolluk güçleri, başkanın
talebine veya kurulun kararına uymak zorunda olup, çağrı veya ihbar sebebi ortadan kalkınca
sandık çevresinden ayrılır (298/82-7).
Seçimin güvenliğini sağlamakla görevli kolluk güçleri hariç, özel güvenlik görevlileri
ve belediye zabıtaları gibi görevliler de dâhil olmak üzere resmî üniforma ve silah taşıyan
kişiler, sandığın konulduğu bina, yapı ve bunların müştemilatına giremezler (298/82-8).
Sandığın konulduğu bina, yapı ve bunların müştemilatında hiç kimse, başkalarının
görebileceği şekilde bir siyasi parti veya adaya ait rozet, amblem veya benzeri işaretler ya da
propaganda amaçlı yayınlar taşıyamaz; yazılı, sözlü veya görüntülü propaganda yapamaz. Bu
fıkra hükümlerine uymayan kişiler kolluk güçleri tarafından uzaklaştırılır (298/82-9).
Sandık kurulunun görev yaptığı yerde cep telefonu ile görüşme yapmak yasaktır.
Ancak sandık kurulu başkan ve üyelerinin, görevleri gereği yapacağı görüşmeler bu hükmün
dışındadır. Bu hükme aykırı davranan kimseler kurul başkanı tarafından uyarılır. Bu uyarıya
rağmen görüşmesini sürdüren kimse, derhal oradan çıkarılır (298/82-10).
Sandık çevresinde bir suç işlenmesi halinde, sandık kurulu, durumu tutanağa geçirir ve
ilgili hakkında işlem yapılmak üzere kolluk güçlerini çağırır (298/82-11).
İlçe seçim kurulu başkanı, sandık çevresinde, sandık başı iş ve işlemlerinin düzen
içinde yürütülmesini ve sandığın konulduğu bina, yapı ve bunların müştemilatında güvenliği
ve bu Kanunda öngörülen yasaklara uyulmasını sağlayacak tedbirleri alır; seçmenin ve bu
yerlerde bulunma hakkına sahip diğer kişilerin buralara serbestçe girmesini engelleyen veya
güçleştiren her türlü hareketi önler. Bu kapsamda, ilçe seçim kurulu başkanınca verilen
talimatlara sandık kurulları, mülki ve idari makamlar uymak zorundadır (298/82-12).

MADDE 20– Sandık çevresi dışında, zabıtaya emir verme yetkisine sahip
makamlarla, zabıta amir ve memurları tarafından alınacak tedbirler, seçmenin sandığın
konulduğu bina, yapı ve bunların müştemilatına serbestçe girmesini engelleyici veya
güçleştirici mahiyette olamaz (298/85).

MADDE 21– Sandık kurulu oy verme günü olan 24 Haziran 2018 Pazar günü oy
verme saatinden en az bir saat önce sandık başında toplanarak bu Genelge’nin 11. maddesinde
gösterilen şekilde andiçer. Başkan, ilçe seçim kurulundan kontrol ederek teslim almış olduğu
keseyi açarak içerisinde bulunan sandık kurulu mührünü ve ayrıca “TERCİH” veya “EVET
mührünü masanın üzerine koyar. Bundan sonra seçim sandığının boş olduğunu orada bulunan
sandık kurulu üyeleriyle müşahitler önünde tespit ederek sandığın kapağını kapatır ve kapağı
mühür bozulmadan açılamayacak şekilde sandık kurulu mührü ile mühürler.
Sandık kurulu; and içme, sandığı yerleştirme, kapalı oy verme yerini düzenleme işini
bitirdikten sonra hazır bulunanlar önünde ilçe seçim kurulu başkanlığından teslim aldığı ve
filigranlı kâğıttan üretilmiş, üzeri Yüksek Seçim Kurulunca numaralanıp mühürlenerek
paketlenmiş birleşik oy pusulası paketini açıp, tümünü sayar; birleşik oy pusulalarının her
birinin arkasını sandık kurulu mührü ile mühürler ve birleşik oy pusulalarının sayısı ile
her birinin arkasının sandık kurulu mührüyle mühürlenmiş olduğunu tutanak defterine
geçirir.
Sandık kurulu ilçe seçim kurulundan teslim alınan filigranlı kâğıttan üretilmiş ve
ön yüzünün sol üst köşesinde Türkiye Cumhuriyeti Yüksek Seçim Kurulu amblemi ve
ilçe seçim kurulu başkanlığı mührünü taşıyan sarı renkte bastırılmış olan oy zarflarını
sayar, her zarfın üzerine sandık kurulu mührünü basar ve zarfların sayısı ile her birinin
ön yüzünün sandık kurulu mührüyle mühürlenmiş olduğunu tutanak defterine geçirir.
Birleşik oy pusulaları ve zarflar masanın üzerine düzenli bir şekilde konulur.
Sandık kurulu, sandık numarasını gösteren etiketi sandığın önüne yapıştırır.
Sandık kurulu, yaptığı tüm bu işlemleri bu Genelge gereğince tutanak defterine geçirip
imzalar (298/77).

MADDE 22– Kanun gereği sandık kurulunca alınması gereken tedbirler ve yapılması
gereken işlemler üzerinde anlaşma olmadığı takdirde, kurulu oluşturan üyelerin yarısından bir
fazlasının görüşüne göre karar alınır veya işlem yapılır. Oyların eşitliği halinde başkanın
katıldığı tarafın görüşü üstün tutulur.
Sandık kurulu tarafından verilen kararlar veya yapılan işlemler varsa matbu tutanağa,
yoksa olayın mahiyetine göre tutanak defterinin boş sayfalarına sırayla yazılarak başkan ve
üyeler tarafından imzalanır.
Kanuna göre başkan tarafından yapılması gereken işler ve özel olarak sandık başında
yapılacak işler (açıklamalar ve uyarmalar) üyeler tarafından da yapılabilir.

MADDE 23– Onaylı sandık seçmen listesinde yazılı her seçmen, oy verme yetkisine
sahiptir.
298 sayılı Kanun’da sayılan istisnalar dışında, sandık seçmen listesinde kaydı
olmayanların oy kullanmalarına izin verilmez. Ancak kesinleşen muhtarlık bölgesi askı
listelerinde adı yazılı olduğu veya bu listelere yazılması için askı süresi içinde başvurduğu ve
listeye kaydedilmesine karar verildiği halde, çoğaltılarak sandık kurullarına verilen sandık
seçmen listelerinde ismi yer almayan seçmenlerin, muhtarlık bölgesi askı listelerinin
kesinleşmesine bakılmaksızın, ilçe seçim kurulundaki liste ile oy verecekleri sandık seçmen
listesine ilave edilmelerine, ilçe seçim kurulu başkanı tarafından karar verilir ve seçmene bu
yolda verilecek bir yazı ile sandık kuruluna başvurması ve listeye dâhil edilmek suretiyle
seçmenin oy kullanması sağlanır (298/86-2).
Her seçmen, kanunda sayılan istisnalar dışında, hangi sandık seçmen listesinde kayıtlı
ise ancak o sandıkta oy kullanabilir.
Bir seçmen, aynı seçim türü için birden fazla oy kullanamaz.
Oy verme gününe kadar, haklarında seçme yeterliliğini kaybettiğine dair yetkili
mercilerden resmî belge gelmiş bulunan seçmenler ile tutuklu sandık seçmen listesine
kaydedilmiş olup da tahliye edilen veya taksirli suçlar dışında bir suçtan hüküm giyerek
cezası kesinleşenlerin durumlarını gösteren resmî belge gelmiş bulunanlara, seçmen listesinde
kayıtlı olsalar bile ceza infaz kurumunda oy kullandırılmaz ve bu husus sandık kurulunca
tutanağa geçirilir (298/86).

MADDE 24– Sandık başında seçmene, vereceği oy hakkında hiçbir kimse müdahale,
telkin veya tavsiyede bulunamaz. Hiçbir seçmen oyunu kullandıktan sonra sandık başında
kalamaz (298/88).
Oyunu kullandıktan sonra sandık başından ayrılmayan seçmene başkan uzaklaşmasını
hatırlatır. Seçmen yine orada kalırsa, başkan onu kolluk aracılığı ile uzaklaştırır.

MADDE 25
24 Haziran 2018 Pazar günü, Cumhurbaşkanı seçiminin ikinci oylamaya kalması
durumunda ise, 8 Temmuz 2018 Pazar günü oy verme süresi tüm yurtta 08.00 – 17.00 saatleri
arasındadır.
Oy vermenin bitiş saati geldiği halde sandık başında oylarını vermek üzere bekleyen
seçmenler varsa, sandık kurulu başkanı bunları saydıktan ve kimliklerini aldıktan sonra sıra
ile oylarını kullanmalarına izin verir. Yüksek Seçim Kurulunun belirlediği bitiş saatinden
sonra gelen seçmen oy kullanamaz (298/89, 96).

MADDE 26– Oy verme günü sandık başına gelen seçmenler, sandık kurulu önüne
kurul başkanı tarafından sıra ile birer birer alınırlar.
Gebeler, hastalar ve engelliler sıra ile bekletilmeden oylarını verirler. Yaşlıların da
bekletilmeden oy kullanmalarına izin verilebilir (298/90).
Bu seçmenlere yardım eden seçmenin de öncelikle oy kullanmasına izin
verilebilir(298/90).
Görevlendirilen güvenlik güçlerinin de bekletilmeden oy kullanmalarına izin
verilebilir.

MADDE 27– Sandık başına gelen seçmen; Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarasını
taşıyan; Türkiye Cumhuriyeti Kimlik Kartı, Geçici Kimlik Belgesi, nüfus cüzdanı, resmî
dairelerce verilen soğuk damgalı kimlik kartı, pasaport, evlenme cüzdanı, askerlik belgesi,
sürücü belgesi, hâkim ve savcılar ile yüksek yargı organı mensuplarına verilen mesleki kimlik
kartı, avukat, noter ve askerî kimlik kartı gibi kimliğini tereddütsüz ortaya koyan resimli,
resmî nitelikteki belgelerden birini başkana verir ve seçmen sıra numarasını söyler. Bu
belgelerden birini vermeyen seçmen oy kullanamaz. (298/87, 91).
Belediyeler ile köy veya mahalle muhtarlarınca düzenlenip onaylanan kimlik belgeleri
seçmenin kimliğinin tespitinde geçerli değildir (298/87).
Üzerinde Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarası olmayan resimli ve resmî bir kimlik
belgesi ibraz eden seçmenin oy kullanabilmesi için, bu belgelerin yanında ayrıca seçmen bilgi
kâğıdını veya nüfus müdürlüklerince verilmiş nüfus kayıt örneğini ibraz etmesi şarttır.
Ceza infaz kurumlarında tutuklu ya da taksirli suçlardan hükümlü bulunan
seçmenlerden yukarıda sayılan kimlik belgeleri bulunmayanlar için, cezaevi idaresince
verilmiş belge, kimlik belgesi yerine geçer (298/87).

MADDE 28
a) Oy vermeden önceki işler;
Sandık kurulu önüne alınan seçmen, oyunu kullanmadan önce kimlik belgesini ve
varsa seçmen bilgi kâğıdını başkana verir ve kimliğini ispat eder.
Sandık kurulu başkanı, oy verme işlemini izlemek üzere kurul üyeleri arasında iş
bölümü yaparak ayrı ayrı görevlendirir. Üyelerden biri, seçmenin oy verme işlemini takip
ederek karışıklığa meydan verilmemesini ve seçmenin oyunu sandığa atmasını ve kendilerinin
önünde bulunan oy pusulaları ile oy zarflarının kaybolmamasını sağlar. Diğer bir üye ise
sandık seçmen listesinin imza bölümünü takip ederek sandık önüne alınan seçmenin sandık
seçmen listesinden adını bulur.
b) Oy verme işlemi;
Görevli üye tarafından seçmenin adı sandık seçmen listesinde bulunduktan sonra,
seçmene oy kullandırılır.
Başkan, kanuna uygun biçimde hazırlanmış ve mühürlenmiş oy zarfı ile birleşik oy
pusulasını, hiçbir tarafında herhangi bir işaret bulunmadığını ve arkasının sandık kurulu
mührü ile mühürlü olduğunu, kurul üyelerine, müşahitlere ve seçmene gösterdikten sonra
TERCİH” veya “EVET” mührünü seçmene vererek kapalı oy verme yerini gösterir.
Başkan tarafından seçmene kapalı oy verme yerine girmeden önce:
ba) Birleşik oy pusulalarında tercih ettiği cumhurbaşkanı adayı, siyasi parti, ittifak
veya bağımsız aday için ayrılan bölümden dışarı taşırmamak suretiyle “TERCİH” veya
EVET” mührünü basması, “TERCİH” veya “EVET” mührü dışında herhangi bir yerine imza
atmaması veya işaret koymaması, aksi halde oyunun geçersiz sayılacağı, birleşik oy
pusulasını düzgün bir şekilde katlayıp zarfa koyması ve yapıştırması gerektiği,
bb) Seçmenin; cep telefonu, fotoğraf veya film makinesi gibi görüntü kaydedici veya
haberleşme sağlayıcı cihazlarla kapalı oy verme yerine girmesinin yasak olduğu ve cezasının
bulunduğu, bu tür cihazlar varsa oy verme işlemi bittikten sonra iade edilmek üzere
bırakılması gerektiği (298/92),
bc) Birleşik oy pusulalarından başka, zarfa hiçbir şey koymaması, aksi halde
kullandığı oyun geçersiz olacağı,
bd) Seçmene birleşik oy pusulaları verildikten sonra hata veya başka bir neden ileri
sürülerek yeni bir birleşik oy pusulası verilemeyeceği,
be) Cumhurbaşkanı ve milletvekili seçimi oy pusulalarının aynı zarfa konulacağı,
açıklanır.
Seçmen, sandık kurulu başkanının açıkladığı şekilde hareket ettikten sonra kapalı oy
verme yerinden çıkıp, zarfı sandığa bizzat atar. Kurul başkanı oyunu kullanan seçmene kimlik
kartını verirken seçmen listesindeki adı karşısına imza cetveli kullanarak imzasını attırır.
Seçmen, imza atmasını bilmiyor veya herhangi bir sakatlığı nedeniyle imza atacak durumda
bulunmuyorsa, sol elinin başparmağını basar. Sol elinin başparmağı olmayanların hangi
parmağını bastığı listenin imza bölümüne ayrıca yazılır. Hiç parmağı olmayan seçmenin
durumu adı karşısına yazılıp başkan tarafından imzalanır (298/93)
Sandık kurulu başkanı, oyunu kullanmış, mührünü teslim etmiş ve sandık seçmen
listesini imzalamış seçmenlerin, seçmen bilgi kâğıdının arka yüzünü imzalayıp mühürledikten
sonra kimliği ile birlikte kendisine iade eder. Sandık kurulu başkanları, bu işlemlerin düzenli
bir biçimde yapılıp yapılmadığını denetler.
Tutuklular yeterli güvenlik tedbirleri alındıktan sonra, ceza infaz kurumu idaresinin
belirleyeceği bir düzen içinde oy kullanacakları sandık bölgesine getirilir. Tutukluların serbest
ve gizlilik içinde oylarını kullanmaları sandık kurulunca sağlanır.
Seçmenlerden ceza infaz kurumlarında tutuklu bulunanlar, oyunu kullandıktan sonra
yetkililerce sandık çevresinden götürülürler.
Zarf ve birleşik oy pusulasını alan seçmenin oyunu kullanmadan önce danışmak veya
görüşmek amacı ile başka bir yere gitmesine veya sandık çevresinde başka bir kimse ile
görüşmesine izin verilmez.
Kapalı oy verme yerine girmeyen veya birleşik oy pusulası ile oy zarfını aldığı halde
oy kullanmayan seçmenden birleşik oy pusulası, zarf ve mühür geri alınır (298/78, 88, 91, 93,
101; 2839/27).

MADDE 29– Seçmen, kapalı oy verme yerinden dışarı çıkmadıkça, hiç kimse
oraya giremez. Ancak oy pusulalarını hazırlamak için, kapalı oy verme yerinde, normal
süreden fazla kalan seçmenler, kurul başkanı tarafından makul bir süre verilerek uyarılır. Bu
uyarıya rağmen kapalı oy verme yerinden çıkmayan seçmen, oradan çıkarılır (298/92).

MADDE 30– Görme engelliler, felçliler, elleri eksik olanlar veya bu gibi bedeni
engelleri açıkça belli olanlar o seçim çevresi seçmeni olan ve o sırada sandık çevresinde
bulunan akrabalarından birinin, akrabası yoksa diğer herhangi bir seçmenin yardımı
ile oylarını kullanabilirler. Bir seçmen birden fazla engelliye yardım edemez (298/93-2).
Sandık kurulu başkan veya üyeleri, engelli seçmenlere yardım etmek amacıyla oy
verme kabinine giremez, oy kullanma sırasında yardım edemez.

MADDE 31– Okuma – yazma bilmeyen seçmenlere, oylarını kullanmaları konusunda
başkaları tarafından sandık çevresinde yardım edilemez. Okuma – yazma bilmeyen seçmen,
sorduğu ve istediği takdirde sandık kurulu başkanı, sadece birleşik oy pusulaları üzerinde
bulunan cumhurbaşkanı adayı, siyasi parti ve ittifakların işaretlerinden hangisinin hangi aday
veya partiye ait olduğunu ve tercih ettiği cumhurbaşkanı adayı, siyasi parti ve ittifakların
diğer bölüme taşırmamak suretiyle “TERCİH” veya “EVET” mührünü basması ve birleşik oy
pusulalarını katlayıp sarı renkli zarfa koyarak ağzını yapıştırması gerektiğini anlatır.
Okuma – yazma bilmeyen seçmenlere oy verme sırasında yardım etmek amacıyla oy
verme yerine kendisinden başka kimse giremez ve oy kullanma sırasında yardım edemez.

MADDE 32– Gebeler, hastalar ve engelliler sıra bekletilmeden oylarını verirler.
Engellilere yardım edenler ile güvenlik görevlileri ve yaşlıların da öncelikle oy
kullanmalarına izin verilebilir (298/90).

MADDE 33– Sandık kurulu başkan veya üyeleri, oy verme sırasında seçmenlere
yardım etmek amacıyla kapalı oy verme yerine giremez.

MADDE 34– İlçe seçim kurulu başkanı, seçimin yapıldığı çevrede oy verme hakkına
sahip olduğu halde, (Seçimin yapıldığı seçim çevresindeki seçmen listesinde kayıtlı olması
koşuluyla) görev yaptığı sandığa ait seçmen listesinde kayıtlı bulunmayan (298/3);
a) Sandık kurulu başkan ve üyeleri ile bina sorumlularının,
b) Seçimin güvenliğini sağlamakla görevli kolluk güçlerinin,
c) İlçe seçim kurulu tarafından sandık kurulu üyelerini görev yerine ulaştırmak için
görevlendirilmiş kişilerin,
her birine seçmen olduğunu ve seçimde oy kullanabileceğini gösteren ve sandık
seçmen listesindeki bilgileri kapsayan bir belge verir (Örnek: 142). Ayrıca, bu seçmenlerin
esas kayıtlı olduğu sandık seçmen listesine meşruhat verilmek üzere kayıtlı bulunduğu sandık
kurulu başkanlığına durumu yazı ile bildirir.
Bu madde uyarınca, ilçe seçim kurulu başkanı tarafından kendilerine oy kullanma
hakkı bulunduğuna ilişkin olarak belge verilen görevliler, bu belge ile görevli oldukları sandık
bölgesinde oy verirler.
Milletvekilleri, milletvekili kimliği ile seçmen bilgi kâğıdını; cumhurbaşkanı adayları
ve milletvekili adayları ise herhangi bir il seçim kurulu başkanınca cumhurbaşkanı veya
milletvekili adayı olduklarına ilişkin meşruhat verilmiş seçmen bilgi kâğıdını göstermek
suretiyle kayıtlı oldukları seçim çevresi dışında da oylarını kullanabilirler. (İlçe seçim
kurulunca 298 sayılı Kanun’un 44. maddesi hükmü uyarınca düzenlenen seçmen bilgi kâğıtları
esas alınır.)
Sandık kurulu, bu madde kapsamında oy kullanan kimselerin ilgili belgelerini, oy
verme işleminden önce alır. Bu belgeler, diğer seçim evrakı ile birlikte ilçe seçim kuruluna
teslim edilir.
Bu madde uyarınca oy kullanan seçmenlerin ad ve soyadları ile kimlik bilgileri, oy
kullandıkları sandık seçmen listesinin sonuna yazılarak karşısına imzaları alınır (298/94).
Yukarıda sayılan seçmenlerin sayısı o sandık seçmen listesine dâhil edilmez; oy
kullanan seçmenlerin toplamına dâhil edilir.

MADDE 35– Oy verme bitince, kurul başkanı bunu yüksek sesle ilân eder ve oy vermenin bittiği
saat tutanak defterine geçirilir. Oy sandıkları Genelge’nin 25. maddesinde belirlenen oy
verme bitiş saatinden önce açılamaz (298/96)
Sandık seçmen listesindeki bütün seçmenlerin oylarını kullanmış olmaları halinde dahi
oy vermenin bitim saatinden önce sandıklar kesinlikle açılmayacaktır.

MADDE 36– Seyyar sandık kurulu ile ilişkilendirilen sandık kurulu, seyyar sandık kurulu
gelmeden ve uygunluk teslim tutanağı ile seyyar sandık kuruluna ait zarflar teslim
alınmadan kendi sandığını açamaz.
Bu sandık kurulları, oy sayımına geçmeden önce 135/II sayılı Genelge hükümlerini
dikkate alarak işlem yaparlar.

MADDE 37– Sayım ve döküm açık olarak yapılır. Oy verme yerinde bulunanlar
sayım ve dökümü izleyebilirler.
Kurul; çalışmalarının düzenli yürütülmesi bakımından, sayım ve döküm masası
etrafında boş kalması gereken kısmı, bir karar ile belirtir ve bu kısım etrafında orada
bulunanların bu işlemleri izlemelerine engel olmayacak tedbirleri alabilir (298/95).
Sayım ve döküm sırasında sandığın bulunduğu odanın kapısı açık tutulur.

MADDE 38– Masa üzerinde, sandıktan başka ne varsa kaldırılır. Oy vermenin bittiği
saat tutanak defterine geçirilir. Bundan sonra sandık seçmen listesinde yazılı seçmenlerin
toplamı ile adları hizasındaki imza veya parmak izleri sayılarak oy vermiş olanların toplamı
tespit edilir Örnek: 86-Milletvekili, Örnek: 404-Cumhurbaşkanı (oylamanın referandum
şeklinde yapılması halinde Örnek: 404/A) sayılı sandık sonuç tutanağına geçirilir ve sonuç
yüksek sesle ilân edilir (298/96).

MADDE 39– Oy zarflarından veya birleşik oy pusulalarından kullanılmayanlar
sayılır; oylarını veren seçmen sayısına eklenerek kurula teslim edilmiş bulunan birleşik oy
pusulası toplamına veya zarf miktarı toplamına uygun olup olmadığı tespit edilir.
Kullanılmayan birleşik oy pusulaları ve zarflar ayrı ayrı paketler haline getirilerek mühürlenir;
üzerlerine sayıları yazılır. Kullanılmayan birleşik oy pusulası ve zarf sayısı Örnek: 86-
Milletvekili, Örnek: 404-Cumhurbaşkanı (oylamanın referandum şeklinde yapılması halinde
Örnek: 404/A) sayılı sandık sonuç tutanağına yazılır.
Sandık kurulu başkanı “TERCİH” veya “EVET” mühürlerini bir zarfa koyarak bu
zarfın ağzını kapatır ve mühürler; kullanılmamış ve paketlenmiş olan birleşik oy pusulaları ve
zarflarla birlikte, “TERCİH” veya “EVET” mühürleri konulmuş olan bu zarfı ilçe seçim veya
görevli geçici ilçe seçim kuruluna teslim edilecek torbaya koyar (“TERCİH” veya “EVET
mührünü taşıyan kapalı zarfın konulduğu) ve torbanın bu kısmını sicimle bağlar.
Bu işlemler bitirildikten sonra sandıktan çıkacak birleşik oy pusulalarının konulmasına
yarayan torbanın boş olduğu tespit ve ilân olunur. Bütün bu işlemler tutanağa geçirilir
(298/97).

MADDE 40– Sandık, yukarıdaki maddelerde belirtilen iş ve işlemler tamamlandıktan
sonra, oy verme yerinde hazır bulunanların gözü önünde, sandık kurulu başkanı tarafından
açılır.
Sandıktan çıkan zarflar, sandık kurulu başkanı tarafından yüksek sesle iki defa sayılır.
İki sayım arasında fark olursa, üçüncü sayım yapılarak sonucuna göre işlem yapılır ve
seçimde kullanılan toplam zarf sayısı tespit edilir. Tespit edilen zarf sayısı, o seçime ait
sandık sonuç tutanağının Örnek: 86-Milletvekili, Örnek: 404-Cumhurbaşkanı (oylamanın
referandum şeklinde yapılması halinde Örnek: 404/A) ilgili yerine işlenir.
Bütün zarflar sayıldıktan sonra, geçerli olup olmaması yönünden aşağıdaki şekilde
kontrol edilir.
a) Sandık kurulunca verilen biçim ve renkte olmayan,
b) “Türkiye Cumhuriyeti Yüksek Seçim Kurulu” filigranı olmayan kâğıttan imal
edilmiş olan,
c) Yüksek Seçim Kurulu amblemi olmayan,
d) Üzerinde İlçe Seçim Kurulu mührü bulunmayan,
e) Üzerinde sandık kurulu mührü bulunmayan,
f) Tamamı yırtılmış olan,
g) Üzerinde İlçe Seçim Kurulu ve sandık kurulu mührü dışında herhangi bir mühür,
imza, yazı, parmak izi veya herhangi bir işaret bulunan
zarflar geçersiz sayılır. (298/78-2, 298/98)
Ancak, üzerinde sandık kurulu mührü bulunmamasına rağmen Türkiye
Cumhuriyeti Yüksek Seçim Kurulu filigranı, amblemi ve ilçe seçim kurulu mührü
bulunan zarflar ile üzerinde leke veya çizik bulunsa dahi bunun özel işaret koymak
amacıyla yapıldığı kesin olarak anlaşılamayan zarflar geçerli sayılır.
İtiraza uğrayan zarflar ile itiraza uğramadan geçersiz sayılan zarflar, başkan tarafından
bir kenara ayrılır. Sandık kurulu, bütün zarflar kontrol edildikten sonra, itiraza uğrayan
zarfları inceleyerek, geçerli veya geçersiz sayılması yönünde kararını verir. Bundan sonra, o
sandıktan çıkan geçerli ve geçersiz oy zarflarının toplam sayısı ayrı ayrı tutanağın ilgili yerine
işlenir.
Geçersiz zarflar paketlenir ve paketin üzeri mühürlenerek zarf sayısı yazılır. Bu zarflar
saklanır ve kesinlikle açılmaz.
Bu işlemler yapıldıktan sonra, o sandıktan çıkan geçerli ve geçersiz zarfların toplam
sayısı ile oy kullanan seçmen sayısı karşılaştırılır.
Zarf sayısı, oy kullanan seçmen sayısına eşit veya eksik ise başkaca bir işlem
yapılmaz.
Zarf sayısı, oy kullanan seçmen sayısından fazla ise eşitliği sağlamak için önce
geçersiz zarf sayısı düşülür. Geçersiz zarf sayısının düşülmesi halinde de eşitlik
sağlanamıyorsa, sandık kurulu başkanı geçerli zarflar arasından, eşitliği sağlayacak sayıda
zarfı gelişigüzel çeker ve bu zarflar açılmadan derhal yakılarak imha edilir. İmha edilen zarf
sayısı, sandık sonuç tutanağına Örnek: 86-Milletvekili, Örnek: 404-Cumhurbaşkanı
(referandumda Örnek: 404/A) yazılır.
Yukarıda belirtilen işlemler bittikten sonra, geçerli oy zarfları sandığın içine tekrar
konularak sayıma geçilir.
Bütün bu işlemler ayrıca tutanak defterine geçirilerek, sandık kurulu başkan ve üyeleri
tarafından imzalanıp, mühürlenir.
Sandıklar, sayım ve döküm işlemleri bitinceye kadar oy verme yerinden
çıkarılamaz (298/98).

MADDE 41– Oyların sayım ve dökümüne derhal başlanır, açık ve aralıksız yapılır.
Yapılacak şikâyet ve itirazlar, işi durdurmaz.
Sandık kurulu başkanı, sayım ve döküm işine başlamadan önce, sayım ve döküm
cetvellerinin boş ve yazısız olduğunu hazır bulunanlara gösterir.
Sandık kurulu başkanı, oy sayım ve dökümünün düzenini sağlamak bakımından;
a) Bir üyeyi sandıktaki zarfları kendisine vermek,
b) İki üyeyi okunan oy pusulalarını sayım ve döküm cetvellerine işlemek,
c) Bir üyeyi okunan ve dökümü yapılan oy pusulalarını ve açılan zarfları masa üzerine
düzenli biçimde yerleştirmek ve korumak
üzere görevlendirir.
Sayım ve döküm cetvellerinde (Örnek: 85- Milletvekili, Örnek: 403- Cumhurbaşkanı,
oylamanın referandum şeklinde yapılması halinde Örnek: 417), ilk önce birleşik oy
pusulasındaki sıraya göre siyasi partilerin adları/cumhurbaşkanı adayları soldan sağa doğru
sütunların yukarısındaki hanelere yazılır. Daha sonra, varsa her bağımsız adaya bir sütun
ayrılarak, bağımsız adayların ad ve soyadları, birleşik oy pusulasındaki sıraya göre sütunların
yukarısındaki hanelere yazılır. Bunlardan sonra, ittifakların birleşik oy pusulasındaki
sıralarına göre ortak oyları için yeteri kadar sütun ayrılır ve bu sütunların üzerine
ittifakların unvanları yazılır.
Sandık kurulu başkanı tarafından görevlendirilen üye, oy zarfını sandıktan teker teker
alarak başkana verir. Aynı zarf içinde birden fazla oy kullanıldığından, zarfın içinden
çıkan oy pusulaları okunmadan önce, seçim türüne göre ters çevrilerek tasnif edilip
masanın üzerine konulur.
Oy zarfı içinden eksik oy pusulası çıkmış ise eksik çıkan oyların hangi seçim
türüne ait olduğu ve sayısı ile içinden hiç oy pusulası çıkmayan boş zarf sayısı toplamı,
zarfların açılması bittikten sonra tespit edilip sandık sonuç tutanağına işlenir.
Geçerli zarflar, görevli üye tarafından, masa üzerine düzenli biçimde yerleştirilir
ve muhafaza edilir.
Önce Cumhurbaşkanı seçimine ait oy pusulalarının sayım ve dökümü yapılır.
Başkan oy pusulasının ön yüzünü herkesin görebileceği ve işitebileceği şekilde okur.
Geçersiz sayılan veya geçerli olmasına rağmen hesaba katılmaması gereken oy
pusulaları ile geçerli olup olmadığı veya hesaba katılıp katılmaması yönünden tereddüt edilen
veya itiraza uğrayan oy pusulaları, sayım ve döküm cetveline işlenmeksizin ayrılır ve sandık
kurulu başkanı tarafından muhafaza altına alınır.
A) Cumhurbaşkanı seçimi için;
Birleşik oy pusulası üzerinde hangi cumhurbaşkanı adayına ait yere “TERCİH” veya
EVET” mührü basılmış ise, o cumhurbaşkanı adayının adı ve soyadı okunur.
Cumhurbaşkanı adayının aldığı ve herhangi bir itiraza uğramadan geçerli sayılan her
oy, okunmasını müteakiben, görevli iki üye tarafından, aynı anda sayım ve döküm cetvelinde
o cumhurbaşkanı adayına ayrılmış bulunan sütundaki rakamlar birden başlamak üzere,
sırasına göre çizilmek suretiyle, ayrı ayrı işaretlenir. Bu işlemin usulüne uygun yapılıp
yapılmadığı, sandık kurulu başkanı tarafından sürekli denetlenir.
Okunan geçerli oy pusulaları, görevli üye tarafından, masa üzerine düzenli biçimde
yerleştirilir ve muhafaza edilir.
Bütün zarfların açılıp okunması bittikten sonra; itiraz edilmeksizin geçerli sayılan ve
her iki sayım ve döküm cetveline işlenen oy sayıları, her cumhurbaşkanı adayı sütununda
işaretlenmiş son rakamlar karşılaştırılarak, her cumhurbaşkanı adayının aldığı geçerli oy
sayısının iki cetvelde de aynı olup olmadığı, başkan tarafından kontrol edilir. Oy sayıları aynı
ise, her cumhurbaşkanı adayının aldığı geçerli oylar toplanarak, itiraz edilmeksizin geçerli
sayılan bu oyların toplam sayısı, sandık kurulunca düzenlenecek sandık sonuç tutanağına
(Örnek: 404-Cumhurbaşkanı, Cumhurbaşkanı, oylamasının referandum şeklinde yapılması
halinde Örnek: 404/A) rakam ve yazıyla işlenir.
Cumhurbaşkanı adaylarının aldıkları ve kendi hanelerine işlenmiş geçerli oy sayılarını
gösterir rakamların her iki sayım ve döküm cetvelinde de aynı olmaması halinde ikinci sayım
yapılır. İkinci sayımda, geçerli tüm oy pusulaları yeniden, tek tek okunarak, boş ve yazısız
ayrı iki sayım ve döküm cetveline (Örnek: 403- Cumhurbaşkanı, Cumhurbaşkanı oylamasının
referandum şeklinde yapılması halinde Örnek: 417) işlenir. Bu cetvellerdeki oy sayıları aynı
ise, her cumhurbaşkanı adayının aldığı geçerli oylar toplanarak, itiraz edilmeksizin geçerli
sayılan bu oyların toplam sayısı, sandık kurulunca düzenlenecek sandık sonuç tutanağına
(Örnek: 404-Cumhurbaşkanı, Cumhurbaşkanı, oylamasının referandum şeklinde yapılması
halinde Örnek: 404/A) rakam ve yazıyla işlenir.
B) Milletvekili seçimi için;
İttifak alanı; İttifak unvanı bölümü ile aralarındaki boşluk dâhil ittifak yapan siyasi
partilerin sütunlarının tamamını ifade eder.
İttifak alanı içerisinde, “EVET” mührünün;
a) Bir siyasi partiye ayrılan alana,
b) Hem bir siyasi partiye ayrılan alana hem de ittifak unvanı bölümüne,
c) İttifak unvanı bölümüne taşacak şekilde, bir siyasi partiye ayrılan alana,
basılması halinde, bu oy pusulaları geçerli kabul edilir ve sayım döküm
cetvelinde o siyasi partinin cetveldeki sütununa işaretlenir.
Bu haller dışında, yalnız ittifak alanı içerisine “EVET” mührünün basıldığı her
durumda, bu oy pusulaları da geçerli kabul edilir ve sayım döküm cetvelinde ittifakın ortak
oyları sütununa rakamlar birden başlamak üzere, sırasına göre çizilmek suretiyle, ayrı ayrı
işaretlenir.
Birleşik oy pusulası üzerinde hangi siyasi partiye, ittifaka veya bağımsız adaya ait yere
TERCİH” veya “EVET” mührü basılmış ise, o siyasi partinin, ittifakın veya bağımsız adayın
ad ve soyadı okunur.
Siyasi partilerin, ittifakların ve bağımsız adayların aldığı ve herhangi bir itiraza
uğramadan geçerli sayılan her oy, okunmasını müteakiben, görevli iki üye tarafından, aynı
anda sayım ve döküm cetvelinde o siyasi partiye, ittifak alanına veya bağımsız adaya ayrılmış
bulunan sütundaki rakamlar birden başlamak üzere, sırasına göre çizilmek suretiyle, ayrı ayrı
işaretlenir. Bu işlemin usulüne uygun yapılıp yapılmadığı, sandık kurulu başkanı tarafından
sürekli denetlenir.
Okunan geçerli oy pusulaları, görevli üye tarafından, masa üzerine düzenli biçimde
yerleştirilir ve muhafaza edilir.
Bütün zarfların açılıp okunması bittikten sonra; itiraz edilmeksizin geçerli sayılan ve
her iki sayım ve döküm cetveline işlenen oy sayıları, her siyasi parti, bağımsız aday ve
ittifakın ortak oyları sütununda işaretlenmiş son rakamlar karşılaştırılarak, her siyasi parti,
bağımsız aday ve ittifakın ortak aldığı geçerli oy sayısının iki cetvelde de aynı olup olmadığı,
başkan tarafından kontrol edilir. Oy sayıları aynı ise, her siyasi parti, bağımsız aday ve
ittifakın ortak aldığı geçerli oylar toplanarak, itiraz edilmeksizin geçerli sayılan bu oyların
toplam sayısı, sandık kurulunca düzenlenecek sandık sonuç tutanağına (Örnek: 86-
Milletvekili) rakam ve yazıyla işlenir.
Siyasi partilerin, bağımsız adayların ve ittifakların ortak aldıkları ve kendi hanelerine
işlenmiş geçerli oy sayılarını gösterir rakamların her iki sayım ve döküm cetvelinde de aynı
olmaması halinde ikinci sayım yapılır. İkinci sayımda, geçerli tüm oy pusulaları yeniden, tek
tek okunarak, boş ve yazısız ayrı iki sayım ve döküm cetveline (Örnek: 85- Milletvekili)
işlenir. Bu cetvellerdeki oy sayıları aynı ise, her siyasi parti, bağımsız aday ve ittifakın ortak
aldığı geçerli oylar toplanarak, itiraz edilmeksizin geçerli sayılan bu oyların toplam sayısı,
sandık kurulunca düzenlenecek sandık sonuç tutanağına (Örnek: 86-Milletvekili) rakam ve
yazıyla işlenir.
İkinci sayımda kullanılan sayım ve döküm cetvelinde yer alan oy sayıları da aynı
çıkmazsa, yukarıda belirtilen usule göre üçüncü sayım yapılır ve kurulun varsa siyasi partili
olmayan, yoksa başkan tarafından belirlenecek üyesi tarafından tek sayım ve döküm cetveline
işlenmek suretiyle, sonucuna göre işlem yapılır. Birden fazla sayım yapılan hallerde, bu
sayımlarda kullanılan sayım ve döküm cetvellerinin üzerine, hangi sayıma ait olduğu büyük
harflerle yazılır ve tüm cetveller muhafaza edilir.
Açılan sandığa ait son oy pusulası okunduktan sonra, sandık başkanı tarafından o
sandığa ait açılmayan geçerli zarf olup olmadığı kontrol edilir ve açılan zarfların sayısı ile
sandıktan çıkan ve tutanağa işlenmiş olan geçerli zarf sayısı karşılaştırılır ve sonuç, tutanak
defterine işlenir.
Geçerli oyların sayım ve döküm cetvellerine işlenmesinden sonra, hesaba katılıp
katılmaması veya geçerli sayılıp sayılmaması yönünden tereddüt edilen veya itiraza uğrayan
oy pusulaları, sandık kurulunca ayrı ayrı değerlendirilerek karara bağlanır ve bu karar, tutanak
defterine yazıldıktan sonra mühürlenip imzalanır.
Sandık kurulu kararı ile geçerli sayılan veya hesaba katılan oy pusulaları, sayım ve
döküm cetvelinde ait olduğu cumhurbaşkanı adayları, siyasi parti, bağımsız aday veya
ittifakın ortak oyu için ayrılmış bulunan sütuna işlenir. Bu şekilde geçerli sayılan veya hesaba
katılan oy pusulalarının toplam sayısı, sandık sonuç tutanağında (Örnek: 86-Milletvekili,
Örnek: 404-Cumhurbaşkanı, Cumhurbaşkanı oylamasının referandum şeklinde yapılması
halinde Örnek: 404/A) ilgili yere işlenir.
Kararla geçerli sayılan oy pusulaları ayrı ayrı paket yapılarak bağlanır ve paketin üzeri
mühürlenerek, sayısı yazılır ve saklanır.
Geçerli sayılmayan veya hesaba katılmayan oy pusulaları, ayrı ayrı paket yapılarak
bağlanır ve paketin üzeri mühürlenerek, sayısı yazılır ve saklanır. Bu oy pusulaları yakılamaz,
yırtılamaz ve yok edilemez. Bunların sayısı, özel tutanakta ilgili yere işlenir.
Yukarıda belirtilen işlemler tamamlandıktan sonra, sayım ve döküm cetvellerinde
cumhurbaşkanı adaylarının, siyasi partilerin, bağımsız adayların ve ittifakların ortak aldığı
oyların toplam sayısı, kendi sütununun altına rakam ve yazıyla işlenir.
Sayım ve döküm cetvellerinde, cumhurbaşkanı adaylarının, siyasi partilerin, bağımsız
adayların ve ittifakların ortak aldığı oylar, orada bulunanlara, başkan tarafından yüksek sesle
ilân edilir. Sayım ve döküm cetvelinin bir örneği zarf içinde ilçe seçim kuruluna teslim edilir.
Bu ilândan sonra, bu bilgilerin doğruluğu, sandık başkanı tarafından sayım ve döküm
cetveli sonuçları ile karşılaştırıldıktan sonra, sandık sonuç tutanağı (Örnek: 86-Milletvekili,
Örnek: 404-Cumhurbaşkanı, Cumhurbaşkanı oylamasının referandum şeklinde yapılması
halinde Örnek: 404/A), başkan ve üyeler tarafından imzalanıp, mühürlenir.
Bütün bu işlemler, tutanak defterine geçirilerek, sandık kurulu başkan ve üyeleri
tarafından imzalanıp, mühürlenir.
Sandık sonuç tutanağı (Örnek: 86-Milletvekili, Örnek: 404-Cumhurbaşkanı,
Cumhurbaşkanı oylamasının referandum şeklinde yapılması halinde Örnek: 404/A) yukarıda
belirtilen işlemler tamamlanmadan imzalanamaz.
Cumhurbaşkanı adayları ile yetkilendirdiği temsilcileri, siyasi parti müşahitleri, sayım
masası başında yer alabilir ve oy pusulalarını görebilirler. Ancak cumhurbaşkanı adayları ile
yetkilendirdiği temsilcileri ve siyasi parti müşahitlerinin sayısı beşten fazla ise, hazır
bulunanlar arasından başkan tarafından kurul önünde ad çekme suretiyle, sandık başında
kalacak beş siyasi parti müşahidi ile birlikte her bir cumhurbaşkanı adayının yetkilendirdiği
temsilciler her biri ayrı aday veya siyasi partiden olmak üzere tespit edilir. Müşahitler ve
temsilciler için sayım işlemini yakından takip edebilecekleri bir yer ayrılır (298/100).
Sandık kurulunca düzenlenen tutanak, torbalardaki oyların sayım ve dökümü sırasında
ilçe seçim kurulunca düzenlenen tutanaklar, kurullarca imza edilen sayım ve döküm
cetvelleri, sandık seçmen listesi, geçerli sayılan oy pusulaları, geçersiz sayılan oy pusulaları
ve itiraz sonucu geçerli sayılan oy pusulaları ile beraber hesaba katılmayan zarflar ayrı ayrı
paketler halinde mühürlenip torbaya konulur ve torbanın ağzı kapatılarak mühürlenir. Bu
torbalar İlçe Seçim Kuruluna yasal süresince saklanmak üzere teslim edilir (298/100).
SEÇSİS’ten elektronik ortamda alınan sandık sonuç tutanaklarında, her sandık için
farklı sandık numarası ve karekod bulunduğundan, söz konusu tutanakların Milletvekili
seçiminde sandık sonuç tutanağına (Örnek:86), Cumhurbaşkanı seçimi sandık sonuç
tutanağına ( Örnek :404), Cumhurbaşkanı (oylamanın referandum şeklinde yapılması halinde
Örnek: 404/A) bilgisayardan sadece A4 (210×297 mm) formatında beyaz kâğıda çıktısı alınır.
Bu sebeple fotokopi ile çoğaltılmış tutanaklar kullanılamaz. Tutanaklar ilçe seçim kurulunca
tarayıcıdan geçirileceğinden buruşturulmaması, katlanmaması, karekodun üzerinin herhangi
bir şekilde çizilmemesi, ıslatılmaması vb. hususlara dikkat edilmesi gerekir. Bu nedenle
sandık sonuç tutanakları imzalanıp, mühürlendikten sonra ilçe seçim kuruluna teslim
edilinceye kadar katlanmadan sığabileceği poşet dosya içerisinde muhafaza edilmelidir.

MADDE 42
a) Sandık kurulunca verilen biçim ve renkte olmayan,
b) Türkiye Cumhuriyeti Yüksek Seçim Kurulu filigranı bulunmayan,
c) Arkasında sandık kurulu mührü bulunmayan,
d) Hiçbir yerine “TERCİH” veya “EVET” mührü basılmamış olan,
e) Birden fazla cumhurbaşkanı adayına, aynı ittifak içinde yer almayan birden fazla
siyasi partiye, birden fazla ittifaka veya birden fazla bağımsız adaya ayrılan alanlara
TERCİH” veya “EVET” mührü basılmış olan,
f) Birden fazla cumhurbaşkanı adayına, aynı ittifak içinde yer almayan birden fazla
siyasi partiye, birden fazla ittifaka veya birden fazla bağımsız adaya ayrılan alana taşmış
TERCİH” veya “EVET” mührü bulunan,
g) Sandığın ait olduğu seçim çevresinden başka bir seçim çevresi için düzenlenmiş
olan,
h) Bütünlüğü bozulacak şekilde yırtılmış veya koparılmış olan,
i) Üzerine “TERCİH” veya “EVET” mührü dışında veya “TERCİH” veya “EVET
mührü yerine herhangi bir özel işaret, herhangi bir isim, imza kaşesi, mühür veya parmak izi
basılmış olan,
j) Üzerinde yer alan cumhurbaşkanı adaylarına, siyasi partilere, ittifaklara veya
bağımsız adaylara ait bölümleri belirgin bir şekilde ve özel olarak karalanmış, çizilmiş veya
işaretlenmiş olan,
k) Üzerinde yer alan matbu yazıların ve şekillerin dışında yazılar veya harfler veya
sayılar yazılmış veya şekiller çizilmiş olan,
birleşik oy pusulaları geçerli değildir.
Ancak;
Aşağıdaki haller oy pusulalarını geçersiz kılmaz:
a) Zarfların açılması veya oyların okunması sırasında yırtılması,
b) Bütünlüğü bozulmaksızın bir kısmının kazaen yırtılması,
c) Herhangi bir şekilde lekelenmiş olup da bunun özel olarak işaret koymak amacıyla
yapıldığının anlaşılamaması,
d) Birleşik oy pusulasının katlanarak zarfa konulması sebebiyle “TERCİH” veya
EVET” mührü ile oy pusulasının arkasına basılan sandık kurulu mühür izinin oy pusulasının
diğer kısımlarına geçmesi,
e) Bir cumhurbaşkanı adayı, siyasi parti, ittifak alanı veya bağımsız aday alanına
basılan “TERCİH” veya “EVET” mührünün alanları ayıran çizgili bölgeye taşmış olması,
f) Başka bir cumhurbaşkanı adayı, siyasi parti, ittifak alanı veya bağımsız adayın
alanına taşmamak kaydıyla, cumhurbaşkanı adayı, siyasi parti, ittifak alanı veya bağımsız
aday alanına birden çok “TERCİH” veya “EVET” mührü basılması,
g) Yetkili seçim kurulları tarafından gönderilen ve Türkiye Cumhuriyeti Yüksek
Seçim Kurulu filigranı bulunan oy pusulalarının arkasının sandık kurullarının ihmaliyle
mühürlenmemiş olması.
Zarftan çıkan oy pusulalarında bir seçim türüne ait olanının geçersiz olması, diğerinin
geçersiz sayılmasını gerektirmez.

MADDE 43– Birleşik oy pusulasında baskıda silinme veya yanlışlık yapılmış olsa
bile, hangi siyasi parti veya bağımsız aday lehine kullanılmış olduğu “TERCİH” veya
EVET” mührünün vurulduğu yerden kesin olarak anlaşılan oy pusulaları hesaba katılır.
Zarfın içinden el ilânı, broşür ya da özel bir işaret, yazı veya şekil taşıyan kâğıt veya
işaret amacı taşıyan herhangi bir madde çıkmış olması halinde, bu zarftan çıkan oy pusulası
hesaba katılmaz.
Zarfın içerisinden aynı seçim türüne ait birden fazla oy pusulası çıkmış olması halinde,
sadece bu seçim türüne ait oy pusulaları hesaba katılmaz, diğerleri hesaba katılır.
O zarfta kullanılması gereken oy pusulalarından biri veya birkaçı eksik çıksa bile,
zarftan çıkan diğer oy pusulaları hesaba katılır (298/102).

MADDE 44– Sandık kurulu, (Örnek: 86-Milletvekili, Örnek: 404-Cumhurbaşkanı,
Cumhurbaşkanı oylamasının referandum şeklinde yapılması halinde Örnek: 404/A sayılı)
sandık sonuç tutanaklarını, iki nüsha olarak, sayım ve döküm işlemleri sırasında elde edilen
bilgilere ve sayım ve döküm cetveli sonucuna göre düzenler. Bu tutanakların ait olduğu
bölümüne, seçim bilgileri eksiksiz olarak işlendikten sonra, başkan ve üyeler tarafından ad ve
soyadları yazılarak imzalanır; sandık kurulu mührü ile mühürlenir.
Yukarıdaki düzenleme gereğince işlenmesi gereken bilgiler şunlardır:
1) Sandığın bulunduğu ilin, ilçenin ve seçim bölgesinin adı ile sandığın numarası,
2) Oy vermenin yapıldığı tarih ve gün,
3) Oy sandığının sandık kurulu üyeleri ve seçim yerinde bulunanlar önünde açılış
saat ve dakikası ile şayet sandık Yüksek Seçim Kurulunca belirlenen saatten sonra açılmış ise
bunun sebebi,
4) Oy verme saati bitiminde sırada bekleyen ve oy kullandırılan seçmen sayısı,
5) İlçe seçim kurulundan teslim alınan toplam zarf sayısı ile kullanılmayarak artan
zarf sayısı,
6) İlçe seçim kurulundan teslim alınan toplam oy pusulası sayısı ile kullanılmayarak
artan oy pusulası sayısı,
7) Sandık seçmen listesinde yazılı olan seçmenlerin sayısı,
8) Sandık seçmen listesinde kayıtlı olmayan ancak 298 sayılı Kanun gereği o
sandıkta oy kullanan seçmen sayısı,
9) Oy kullanan seçmenlerin toplam sayısı,
10) Sandıktan çıkan zarf sayısı,
11) Geçerli zarf sayısı,
12) Geçersiz zarf sayısı ve geçersizlik sebebi,
13) Zarf sayısı oy kullanan seçmen sayısından fazla ise, eşitliği sağlamak amacıyla
yakılan zarf sayısı,
14) İçinden hiç oy pusulası çıkmayan boş zarf sayısı,
15) İtiraz edilmeksizin geçerli sayılan oy pusulalarının sayısı,
16) İtiraz üzerine geçerli sayılan veya hesaba katılan oy pusulası toplamı,
17) Geçerli oy pusulalarının toplamı,
18) Geçersiz sayılan oy pusulası sayısı ve geçersizlik sebebi,
19) Hesaba katılmayan oy pusulası sayısı ve hesaba katılmama sebebi,
20) Geçersiz sayılan veya hesaba katılmayan oy pusulası toplamı,
21) Cumhurbaşkanı adayları, siyasi partilerin ve bağımsız adayların aldıkları toplam
geçerli oylar ile ittifakların her birinin aldığı toplam geçerli ortak oyların rakam ve yazıyla
belirtilecek sayısı,
22) Oylama iş ve işlemlerine ve oyların sayım ve dökümüne dair yapılan şikâyetlerle
bunlara ait kararların nelerden ibaret bulundukları,
23) Birden fazla sayım ve döküm yapılmış ise sayısı,
24) Sayım ve döküm sonucunun başkan tarafından orada hazır bulunanlara ilân
edildiği.
25) Oy zarfı içinden eksik oy pusulası çıkmış ise, eksik çıkan oyun hangi seçim türüne
ait olduğu ve sayısı,
Sandık sonuç tutanağının onaylı bir sureti, sandık kurulu tarafından sandığın
konulduğu bina veya yapıda herkesin görebileceği bir yere asılır. Bu tutanak oy verme
gününden itibaren bir hafta süreyle asılı kalır.
Sandık sonuç tutanağının birer sureti, yeteri kadar hazırlanarak sandık kurulu başkanı
ve üyelerince imzalandıktan ve mühürlendikten sonra seçime katılma yeterliliği olan ve talep
eden cumhurbaşkanı adaylarının, siyasi parti ve bağımsız adayların müşahitlerine verilir. Bu
tutanaklar talep halinde öncelikle sandık kurulunun siyasi partili üyelerine imza karşılığında
verilir. Ancak bu halde, o partinin müşahidine ayrıca tutanak verilmez. Müşahitlere verilecek
sandık sonuç tutanakları, çok yapraklı kopyalı suret biçiminde hazırlanır. Sandık sonuç
tutanağı verilen müşahit ve sandık kurulu üyelerinin ad ve soyadları ile temsilcisi oldukları
cumhurbaşkanı adayının adı ve soyadı, siyasi partinin adı veya bağımsız adayın adı ve soyadı
sandık kurulu tutanak defterine yazıldıktan sonra tutanağın teslim alındığına dair imzaları
alınır.
Sandık kuruluna, oy pusulasındaki cumhurbaşkanı siyasi parti veya bağımsız aday
sayısından beş fazla sayıda sandık sonuç tutanağı verilir (298/105).

MADDE 45– Sandık kurulları, kâğıt ve belgeleri ayrı ayrı olmak üzere, ilçe seçim
kuruluna teslim etmek için aşağıda yazılı şekilde hazırlar;
1) Hesaba katılan ve geçerli oy pusulalarını,
2) Sandık kurulunca düzenlenen tutanakları,
3) Alt tarafı sandık kurulunca imzalı sayım ve döküm cetvellerini (bir örneği zarf
içinde),
4) Geçersiz oy pusulalarını (ait olduğu zarfın içinde olmak üzere),
5) İtiraza uğrayan oy pusulalarını (ait olduğu zarfın içinde olmak üzere),
6) Hesaba katılmayan zarfları (açılmadan önce geçerli olmadığı anlaşılan zarflarsaklanan
zarflar – içine oy pusulası konulmamış olan zarflar),
7) Kullanılmamış olan oy zarfları ve birleşik oy pusulalarını,
8) Tutanak defterini,
Ayrı ayrı paketler halinde sararak, sayılarını üzerine yazar ve üzerini sandık kurulunun
mührü ile mühürleyip imzaladıktan sonra hepsini birden torbaya koyup ağzını yine kurul
mührüyle mühürleyip, imzalar.
Sandık kurulu başkanı, sandık çevresinde seçimle ilgili hiçbir seçim evrakını
bırakmaz.

MADDE 46– Sandık kurulu tarafından hazırlanan mühürlü torba ve sandık kurulu
mührü, sandık kurulu başkanı ile ad çekme yoluyla belli edilecek siyasi partili en az iki
üye tarafından hiçbir gecikmeye meydan verilmeksizin ve hiçbir yere uğranmaksızın en
kısa zamanda, sandık kurulunun bağlı olduğu ilçe seçim kuruluna teslim edilir. Bu
maddeye aykırı hareket edenler hakkında cezai kovuşturma yapılır.
Sandık kurulunun diğer üyeleri ile müşahitler de isterlerse ve taşıtta yer varsa veya
taşıt kendileri tarafından sağlanırsa başkanla birlikte gidebilirler.
İlçe seçim kurulu, torbayı ve sandık kurulu mührünü alarak, torbayı getiren üyeler
önünde açıp içindekiler hakkında (Örnek: 88-89) sayılı tutanağı üç nüsha olarak düzenler.
Bu tutanağın alt tarafı torbayı ve mührü teslim edenlerle ilçe seçim kurulu başkanı ve
üyelerden biri tarafından imzalanır. Bu tutanağın bir nüshası, il seçim kuruluna gönderilecek
evraka bağlanır, bir örneği de sandık kurulu başkanına verilir (298/107).
Kullanılan birleşik oy pusulası, zarf, tutanak ve cetvellere ilişkin bilgiler; ayrı ayrı
sayılar halinde (Örnek: 88-89) sayılı tutanakta gösterilir (298/71, 107).

MADDE 47– Sandık kurullarının kullanacağı ve düzenleyeceği basılı kâğıtlara bu
Genelge’nin çeşitli maddelerinde değinilmiş veya bazıları örnek sayıları ile birlikte açıkça
belirtilmiştir. Ancak kurulların çalışmalarını kolaylaştırmak ve kendi kendilerini
denetlemelerini sağlamak üzere bunlardan hangilerinin ne için kullanılacağı ve düzenleneceği
aşağıda gösterilmiştir.
A) Seçimle ilgili genel nitelikte basılı kâğıtlar;
a. Örnek: 19 No.lu 298 sayılı Kanunun oy verme serbestliğine ve
gizliliğine dair hükümlerini içeren levha sandık kurullarınca kapalı oy
verme yerine asılır.
b. Örnek: 20 sayılı “Uyarı Levhası”, sandık çevresinde seçmenlerin
kolayca görüp inceleyebilecekleri bir yere asılır.
c. Örnek: 2 No.lu Sandık Seçmen Listesi seçmenin isminin bulunması ve
oyunu kullanan seçmenlerin imzalaması için kullanılır.
d. Örnek: 2-C No.lu Sandık Çevresine Asılacak Seçmen Listesi, sandık
çevresinde seçmenlerin kolayca görüp inceleyebilecekleri bir yere asılır.
B) 27. Dönem Milletvekili Genel Seçimi için düzenlenecek basılı kâğıtlar;
a. Örnek: 44 No.lu Aday Listesi,
b. Örnek: 85 No.lu Sayım ve döküm Cetveli, beş nüsha düzenlenecek,
c. Örnek: 86 No.lu Sandık Sonuç Tutanağı, sayım ve döküm işlemleri
sırasında elde edilen bilgilerden ve sayım ve döküm cetveli sonucundan
yararlanılarak düzenlenir ve sandık çevresi içerisinde herkesin görebileceği
bir yere bir hafta süre ile kalacak şekilde asılır, onaylı birer örneği siyasi
partilere ve isterlerse bağımsız adaylara ve müşahitlere imza karşılığı verilir.
Bu tutanak, beş nüsha olarak düzenlenir.
C) Cumhurbaşkanı Seçimi için düzenlenecek basılı kağıtlar;
a. Örnek: 402 No.lu Aday Listesi
b. Örnek 403 Sayım Döküm Cetveli, beş nüsha düzenlenecek,
c. Örnek 417 Sayım Döküm Cetveli, oylamanın referandum şeklinde
yapılması halinde düzenlenir.
d. Örnek 404 Sandık Sonuç Tutanağı, sayım ve döküm işlemleri sırasında
elde edilen bilgilerden ve sayım ve döküm cetveli sonucundan
yararlanılarak düzenlenir ve sandık çevresi içerisinde herkesin görebileceği
bir yere bir hafta süre ile kalacak şekilde asılır, onaylı birer örneği
cumhurbaşkanı adaylarına veya yetkilendirdiği kişilere ve müşahitlere imza
karşılığı verilir. Bu tutanak, beş nüsha olarak düzenlenir.
e. Örnek 404/A Sandık Sonuç Tutanağı, oylamanın referandum şeklinde
yapılması halinde düzenlenir.

MADDE 48– Sandık kurulu başkanlarının veya bu kurulların yaptıkları işlemlere
veya aldıkları tedbirlere ve bunlara benzer sair işlemlerine veya herhangi bir kimsenin, 298
sayılı Kanun’un koyduğu yasaklara aykırı hareketlerine karşı, bu işlem veya tedbirlerin veya
sair işlemlerinin düzeltilmesi veya bu Kanun’un koyduğu yasaklara uymayanların bu
hareketlerinin önlenmesi için sandık kurullarına başvurulabilir. Bu şekildeki başvuruya
şikâyet denilir. Sandık kurullarınca verilmiş herhangi bir kararın 298 sayılı Kanuna aykırı
olması nedeniyle kaldırılması veya bu Kanuna uygun hale getirilmesi için ilçe seçim
kurullarına başvurulabilir. Bu başvurmaya da itiraz denilir (298/110, 116, 119).

MADDE 49– Şikâyete yetkili kimseler;
a) Seçme yeterliliğine sahip seçmenler;
b) Siyasi partiler veya bunların tüzüklerine göre kuruluş kademelerinin (il ve ilçe
kuruluşlarının) başkanları veya vekilleri,
c) Siyasi partiler ve bağımsız adayların müşahitleri,
d) Adaylar ile milletvekilleri (298/110, 116).
e) Cumhurbaşkanı adayları veya yetkilendirdiği kişiler.

MADDE 50– Şikâyet dilekçe veya sözle yapılabilir. Sözlü şikâyetler gerekçesiyle
birlikte bir tutanağa yazılır. Bu tutanak adı, soyadı ve adresi de yazılarak şikâyetçiye imza
ettirilir. Şikâyetçi imza atamaz ise sol elinin baş parmağı bastırılır (298/110, 116).

MADDE 51– Şikâyet dilekçesini alan veya şikâyeti yukarıdaki madde gereğince
tutanağa geçiren sandık kurulu, ilk önce şikâyetçinin bu Genelge’nin 49. maddesine göre
şikâyete yetkili kimselerden olup olmadığını inceler ve şikâyetçi, şikâyete yetkili kimselerden
değilse, başka bir husus üzerinde durmaksızın şikâyeti hemen reddeder. Kurul, şikâyetçinin
şikâyete yetkili kimselerden olduğunu anlarsa, o zaman şikâyetin haklı veya yerinde olup
olmadığını inceler.

MADDE 52– Şikâyetin haklı veya yerinde görülmesi halinde kurul, karar yazmaya
ihtiyaç olmaksızın, şikâyet konusu tedbir veya işlemi düzeltir yahut bu tedbir veya işlemi
kaldırır.
Şikâyetçinin şikâyete yetkili olmaması veya şikâyetin süresinden sonra yapılmış
olması veya haksız yahut yersiz görülmesi halinde kurulca şikâyetin reddine karar verilir. Bu
halde kurul kararının başkan ve üyeler tarafından imzalanması ve sandık kurulu tutanak
defterine işlenmesi lazımdır.
Kurul kararları salt çoğunlukla yani kurul başkan ve üyelerinin yarıdan fazlasının
oylarının o karar üzerinde toplanmasıyla verilir. Oylarda eşitlik halinde başkanın katıldığı
tarafın oyu üstün tutulur.
Şikâyetin reddine ilişkin kararın bir örneği şikâyetçiye verilir (298/117).

MADDE 53– Şikâyet en geç, seçim sonuçlarını tespit eden tutanağın sandık
kurulunca düzenlenmesine, diğer bir ifadeyle yazılıp imzalanması anına kadar sandık
kuruluna ulaşmalıdır.
Tutanak imzalandıktan sonra ve fakat sandık kurulu dağılmadan önce yapılan sözlü
şikâyetlerin veya verilen şikâyet dilekçelerinin sürenin geçmiş olması sebebiyle reddine karar
verilir (298/127).

MADDE 54– Bir şikâyetin reddine ilişkin sandık kurulu kararları ile seçim
sonuçlarını gösteren tutanakların sandık kurullarınca düzenlenmesi işlerine veya sandık
kurullarının diğer kararlarına karşı itiraz olunabilir.
İtirazda bulunabilecek kimseler, bu Genelge’nin 49. maddesi gereğince şikâyete yetkili
olan kimselerdir.

Sandık kurullarının itirazı ilçe seçim kuruluna ulaştırması ve itirazcıya alındı kâğıdı verilmesi
Sandık kurullarının kararları, oyların sayım ve dökümü ile tutanakların
düzenlenmesine ilişkin iş ve işlemleri aleyhine, ilçe seçim kuruluna itiraz olunabilir.
İtirazlar, cumhurbaşkanı seçimi için sandık sonuç tutanağının düzenlenip başkan ve
üyeler tarafından imzalanmasına kadar sözle veya yazıyla, sandık kurulları vasıtasıyla
yapılabileceği gibi, oy verme gününden sonraki (25 Haziran 2018 Pazartesi günü saat
17.00’ye) kadar doğrudan ilçe seçim kurullarına yazılı olarak yapılabilir.
İtirazlar, milletvekili seçimleri için sandık sonuç tutanağının düzenlenip başkan ve
üyeler tarafından imzalanmasına kadar sözle veya yazıyla, sandık kurulları vasıtasıyla
yapılabileceği gibi, oy verme gününden sonraki (26 Haziran 2018 Salı günü saat 15.00’e)
kadar doğrudan ilçe seçim kurullarına yazılı olarak yapılabilir.
Sandık başı iş ve işlemlerine karşı, ilçe seçim kuruluna itiraz edilebilmesi için, önce
sandık kuruluna şikâyet veya itirazda bulunulmuş olması şart değildir.
İlçe seçim kurulları, yukarıda gösterilen itiraz süresi sona ermeden veya
süresinde yapılan itirazları inceleyip bir karara bağlamadan önce, ilçe birleştirme
tutanağını düzenleyemez. Bu hükme rağmen, bu tutanağın düzenlenmiş olması, üst
seçim kurullarına itiraz için 298 sayılı Kanun’da öngörülen sürelere başlangıç teşkil
etmez (298/128).

MADDE 55– İtiraz üzerine ilçe seçim kurulu başkanınca veya ilçe seçim kurulunca
verilen karar ile sandık kurulunun bir işlemi veya tedbiri düzeltilirse veya sandık kurulunun
kararı hükümsüz bırakılırsa, bu karar hemen sandık kuruluna bildirilir. Sandık kurulu bu
karara uymak, başka bir ifadeyle kararı olduğu gibi yerine getirmek zorundadır (298/127).

MADDE 56– Sandık kurullarının kararlarına veya tutanakları düzenleme işlerine
itiraz edilmiş veyahut kurulların veya başkanlarının işlemlerine yahut tedbirlerine karşı
şikâyet edilmiş olması, oy vermeye ve her türlü seçim işlerinin devamına engel olmaz. Diğer
bir ifadeyle herhangi bir itiraz veya şikâyet yokmuş gibi seçim işlerine sandık kurullarınca
devam olunur (298/118).

MADDE 57– İtiraz üzerine kesin olmayarak verilen kararlar itiraz eden hazır ise sözle
bildirilir. Sözlü bildirmede, kararın bildirildiği gün ve saat tutanağa geçirilerek kendisine imza
ettirilir. İsterse kararın bir örneği de verilir. İtiraz eden hazır değilse, seçim kurullarının
bulunduğu belde veya şehirde muayyen bir yer gösterilmiş olması halinde, karar bu yere
asılmak suretiyle tebliğ olunur.
Kurulların kesin kararı tebliğ olunmaz. Ancak itiraz eden başkana başvurduğu
takdirde, kendisine gösterilir, isterse bir suret de verilir (298/114).

MADDE 58– Bu Genelge, 298 sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen
Kütükleri Hakkında Kanun, 6271 sayılı Cumhurbaşkanı Seçimi Kanunu ile 2839 sayılı
Milletvekili Seçimi Kanunu hükümlerine dayanılarak Yüksek Seçim Kurulunun 06/05/2018
tarih ve 2018/390 sayılı kararı ile kabul edilmiştir.